Tori Amos (22 Ağustos 1963) Amerikalı kadın şarkıcı ve şarkı sözü yazarı. Asıl adı Myra Ellen Amos'tur. İngiliz ses teknisyeni Mark Hawley'le evlidir ve 5 Eylül 2000'de dünyaya gelmiş Natashya Lorien Hawley adında bir kızları vardır.
Amos, şarkı sözlerinde cinsellik, din, ataerkillik ve kişisel trajedi gibi konuları işler. Büyük başarı kazanmış şarkıları arasında "Crucify", "Silent All These Years", "Me and a Gun", "Cornflake Girl","Caught a Lite Sneeze", "A Sorta Fairytale", "Professional Window" ve "Spark" vardır.
İlk Yıllar (1963-1985)
Rev. Dr. Edison ve Mary Ellen Amos'un 3. çocukları olarak Newton, Kuzey Caroline'da; Georgetown(Washington D.C.)'dan Kuzey Caroline'a seyahat sırasında Newton'daki Old Catawba Hastanesinde dünyaya gelir. İki yaşındayken, ailesi Baltimore Maryland'a (piyano çalmaya başladığı yerdir.) taşınır. Beş yaş civarında piyanoda enstrümantal parçalar bestelemeye başlar. Dokuzunda ise bu parçalara artık söz eklemeye başlar. 1968'de Rockville'deki Maryland'de yaşarken, Peadbody Konseratuarı'nda müzik bölümünde burs kazanır. Beş yaşında bu bursu kazanmış olması okula kabul edilmiş en genç öğrenci yapar onu. Onbir yaşında bursu kesilir ve okulu bırakır. Amos bursu kaybetme sebebini, rock ve popüler müziğin birleşimine olan ilgisine ve kağıt üzerinden verilen müzik eğitime olan tepkisine bağlar. Ayrıca parçaları kulaktan çalmada başarılıyken solfejde başarısızlık sergilemektedir. İki yıl sonra Montgomery College 'de çalışaya başlar.
Profesyonellik Yılları (1985-...)
Babasının yardımıyla bazı gece kulüplerinde ve kiliselerde çalmaktadır. Bir bar çalışması sonrası, eve giderken bir hayranının davetini kabul eder. Bu hayranı tarafından tecavüze uğrar. Bu kötü deneyim sonraki yıllarda çoğu şarkısına yansıyacaktır (özellikle "Me and a Gun" adlı parçasına). Bir arkadaşının, görünümünün Tori ismine daha çok yakıştığını söylemesi üzerine adını "Tori" olarak değiştirir. Müzikle bağı kopmamıştır. Yeteneğini keşfeden Atlantic Records ile plak anlaşması yapar. "Y Kant Tori Read" adlı bir grup kurar. Grubun adı, Tori'nin nota okuyamamasından esinlenilmiştir. Ayrıca grubunda, daha sonra çalışmaya devam edeceği gitarist Steve Caton da bulunmaktadır. 1988'de grupla aynı adı paylaşan, pop rock tarzda bir albüm yayınlarlar. Fakat Tori, o dönemin modasına ve ekonomik kaygılarına uyarak yanlış bir imajla çıkmıştır. Albüm hiç satmaz, Tori depresyona girer. Grupla yolları ayrılır. Tekrar piyano çalan şarkıcı özüne geri dönmek ister fakat şirket, Amerika'da böyle bir konseptin para etmeyeceğini söyleyerek Tori'yi İngiltere'ye gönderir. İlk albümünün köklerini bu dönemde oluşturur (1991). Başından geçen kötü olayı anlattığı "Me and a Gun" ve Nirvana'dan cover'ladığı "Smells like Teen Spirit" adlı parçasıyla her yeri dolaşarak küçük barlarda çalar, kendi hayranlarını yavaş yavaş yaratır. O sırada yakın arkadaş olduğu Kurt Cobain, kendi şarkısının Tori versiyonunun eşliğinde Tori ile dans ettiklerini belirtir.
ve birde bu var
22 Ağustos 1963'te dünyaya gelen ve gerçek adı Myra Ellen Amos olan Tori, henüz doğru düzgün cümle kuramazken beste yapabiliyor, sadece 1 kez duyup sevdiği herşeyi çalabiliyordu. 2,5 yaşında piyano çalmaya başladı ve 5 yaşında da 'harika çocuk' olarak Baltimore'daki Peabody Enstitüsü'ne girdi. Ancak John Lennon ve The Doors'un şarkılarını kulaktan çalması nedeniyle okuldan atıldı.
Peabody Enstitüsü?ne tekrar girmeye çalışıp başarısız olunca, Amos Washington D.C.'deki barlarda çalmaya başladı.
1980 yılında, 17 yaşındayken, isminin baş harflerinden oluşan 'Baltimore'/ 'Walking With You' adlı ilk single'ını çikardı. Daha sonra, 90'lı yıllarda çıkaracağı konser kayıt albumlerinin de başlıca eserlerini oluşturacak olan Joni Mitchell'in 'A Case of You' ve Billie Holiday'in 'Strange Fruit'inin de cover versiyonlarını piyasaya sürdü.
Amos, daha sonra bir arkadaşının erkek arkadaşının "Ellen'dan çok, Tori'ye benziyorsun" yorumu üzerine, ilk ismini Tori olarak kullanmaya başladı.
Küçük yaşlardan itibaren doldurduğu düzinelerce demoların başarısızlığına rağmen asla vazgeçmeyen Tori, pop-rock çalışması olan Y Kant Tori Read ile yönünü değiştirdi. Ancak kullanılan sound'lar ve ortaya çıkan eserlerin ona çok katkısı olmadı.
Amos, bu kötü başlangıçtan sonra bir süre uzak kalmayı tercih etti. Tori o zamanlarla ilgili hissettiklerini şöyle anlatiyor; "Şoktan sonra adeta parçalara bölündüm. Neden müzik yaptığım konusunda kafam çok karışmıştı."
Herşeye rağmen kendi şarkılarını yazmaya devam etti ve sonunda bu kayıtların bazıları Atlantic Records'un Yardımcı Başkanı, Doug Morris'e ulaştı. Tori'nin yeteneğindeki cevheri görmüş olsa da, orta düzeydeki Amerikali FM dinleyicilerinin zevkine hitap etmeyeceğine karar veren Morris, Tori'yi daha çok ilgi göreceğini tahmin ettiği İngiltere'ye ( ve East West Records'a ) yönlendirdi.
Böylelikle Amos 1991 Şubat'ında Londra'ya taşındı ve barlarda çalmaya başladı. Bir bar çıkışı, silahlı bir hayranı tarafından uğradığı tecavüzü konu alan ilk EP'si "Me and A Gun"ı, 1991 Ekim'inde piyasaya sürdü. 1992 Ocak'ında ise Little Earthquakes adlı ilk albümü geldi.
Ertesi yıl ise, ikinci albümünü oluşturacak şarkıları, Eric Rosse ile beraber yazmak ve kaydetmekle geçti. Sonunda, Cornflake Girl'ün de yer aldığı Under The Pink albümü çıktı. Amos, yeni akımı oluşturan zeki ve okumuş kadın şarkıyazarlarının bir parçası olarak basında övüldü.
Tori, Boys For Pele'nin piyasaya sürülmesiyle yerini iyice sağlamlaştırdı. Albümünün kapağındaki yavru bir domuzu emzirmesinden başka, şarkı sözleri, sanatsal ve erotik açıdan özgürleşmenin çok güçlü bir birleşimi olarak karşımıza çıktı.
Müzikal anlamda, tamamiyle kendine ait bir stil yaratmak için, klasik eğitim görmüş üntün yetenekli bir çocuğun, Bele Bartok'un deliliğini, Led Zeppelin ve Beatles'dan esinlenip yazılmış şarkı sözlerinin yüzeyselliğiyle birleştirebileceğini kanıtladı.
Tori Amos, piyanoyu hayata geri döndürdü. Çoğu kez, yüzyıllar önce ölmüş bestekarlarla, asık suratlı öğrencilerle, miyop öğretmenlerle özdeşleşmiş olan bir enstrümanı alıp hayatın merkezine koydu. Bir önceki nesilde elektro gitar neydiyse, piyano da Tori sayesinde, simdiki nesil için güç ve tutkunun anlamı oldu. Kendi içindeki sesi yeniden keşfeden Tori, saf müziğiyle, bizi kendisiyle beraber inanılmaz bir yolculuğa çıkarmaktadır. Şarkıları sadece bizi anlatmakla ve bize kuvvet aşılamakla kalmiyor, kendi şeytanlarımızla savaşmamız için cesaret veriyor.
diskografi
1988 Y Kant Tori Read
1992 Little Earthquakes
1994 Under the Pink
1996 Boys for Pele
1998 From the Choirgirl Hotel
1999 To Venus and Back
2001 Strange Little Girls
2002 Scarlet's Walk
2003 Tales of a Librarian
2004 Welcome to Sunny Florida
2005 The Beekeeper
2007 American Doll Posse
